Het vrijwilligersvervoer voor ouderen in Amsterdam heeft de afgelopen jaren tractie gekregen. Er zijn inmiddels ruim 15 vervoersdiensten in de hoofdstad actief die minder mobiele ouderen, voor wie vaak geen ander vervoer voorhanden is, van A naar B brengen. Alle chauffeurs en planners zijn vrijwilligers, en ook het runnen van de organisaties achter de vervoersdiensten gebeurt vaak door vrijwilligers. Gemeente en RCOAK faciliteren dit gezamenlijk, elk vanuit hun eigen rol.

Amsterdam is hiermee koploper op de rest van Nederland wat dit onderwerp betreft. Dat bleek tijdens de drukbezochte bijeenkomst op 28 november jl rondom dit thema. Er waren 100 mensen aanwezig, zowel vrijwilligers van de vervoersdiensten als diverse systeempartijen (Ministerie, vervoersregio, woningcorporaties, andere gemeentes, zorg en welzijn). Wethouders Alexander Scholtes en Melanie van der Horst hadden samen een videoboodschap opgenomen, waarin de nadruk werd gelegd op het belang van de vervoersdiensten voor het ontstaan van kleine gemeenschappen in buurten. Thijs van Mierlo, die na afloop een reflectie verzorgde, op LinkedIn over de bijeenkomst:

Vandaag opnieuw diep onder de indruk geraakt bij de bijeenkomst vrijwilligersvervoer Amsterdam. Een lofzang op de amateurs — op iedereen die vanuit liefde en toewijding rijdt, plant, belt, organiseert of gewoon instapt om een ander te helpen.

Beste vrijwilligers, actieve bewoners, planners, buurvrouwen achter de telefoon, chauffeurs, legale snorders en sociale truckers: wat een kracht en impact brengen jullie elke dag. En wat mooi om te zien hoe Amsterdam er beleidsmatig én professioneel in slaagt om jullie een plek te geven en gelijkwaardig samen te werken.

Een paar dingen sprongen eruit:
Groei. Extra auto’s en karren, dagen, wijken, projecten. Groei in impact én professionaliteit.
Kampioenen in delen. Samen een auto kopen, die van de zorgorganisatie gebruiken als die stil staat. Maar ook kennis, tips en enthousiasme delen alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Of een kantoorpand op de Keizersgracht.
Continuïteit. Waar gemeentelijke programma’s eindig zijn, bouwen vrijwilligers aan structuren die blijvend zijn. Wat soms professioneel begint, wordt vrijwillig met liefde voortgezet.
Eigenheid. Meer dan twintig initiatieven, allemaal anders, allemaal waardevol. Zorgzaamheid zonder vaste grenzen – alleen die je samen bepaalt, passend bij de situatie en de vrijwilliger.
Waarom een ode aan amateurs? Omdat ‘amateur’ niets te maken heeft met gebrek aan kwaliteit. Het komt van amare – liefde. Amateurs zijn mensen die iets doen vanuit liefde en hart. Zorg voor elkaar. Vanuit liefde. En blijf.

Door de gezamenlijke inzet van de Gemeente Amsterdam, het Kenniscentrum Vrijwilligersvervoer en aanvullend hierop het RCOAK is het aantal vrijwillige vervoersdiensten in Amsterdam zo toegenomen. Het RCOAK heeft in 2025 van vrijwillig vervoer voor ouderen in Amsterdam een speerpunt gemaakt in het kader van het nieuwe ouderenbeleid. Om twee redenen: veel ouderen die slecht ter been zijn geraakt, hebben het vrijwilligersvervoer nodig om van A naar B te kunnen komen en zo goed zelfstandig te kunnen blijven leven. Voor een groep kwetsbare ouderen zijn er geen andere oplossingen voorhanden om in verbinding met de wereld buitenshuis te blijven. En we zien dat de kleine organisaties die ontstaan rondom een vrijwillig vervoersinitiatief voor gemeenschapsvorming in buurten zorgen, die enorm waardevol is.

Het blijkt dat de vrijwillige vervoersdiensten ook een belangrijke signaleringsfunctie hebben: de vrijwillige chauffeurs zien ook ouderen die met vrijwel niemand anders contact hebben, en zij zien dat deze ouderen soms hulp nodig hebben bij problemen. Bepaalde vervoersdiensten hebben al rechtstreekse lijnen gelegd met de Buurtteams of zorgen op een andere manier voor hulp. Hoe dit precies werkt en wat de vrijwillige chauffeurs hierbij aan handvaten kunnen gebruiken: dat is in kaart gebracht door een groep studenten Geneeskunde van de UMC, in opdracht van het RCOAK en de Gemeente Amsterdam gezamenlijk. Tijdens de bijeenkomst op 28 november deden zij verslag van hun onderzoek. Josje Schut van het Ben Sajet Centrum reflecteerde hierop vanuit haar onderzoek naar alledaagse attentheid.